De Barmhartige Bibliothecaris
hart voor het verleden - oog op de toekomst blup test  
Platform van & voor hen die werken in en met bibliotheken, archieven, documentatiecentra en verwante instellingen.
gelanceerd op 29 oktober 2013
vanaf 30 oktober wordt de eerste informatie on-line gebracht wat u hier ziet is als een schip dat vaart terwijl er aan vertimmerd wordt



Het Platoform De Barmhartige Bibliothecaris wil zich publiekelijk inzetten voor behoud of behoorlijke behandeling van wat de Koninklijke Bibliotheek verleden jaar in interne rapporten begon aan te duiden als 'ontheemde collecties'.

Een einde maken aan de onverantwoorde wijze waarop heden in Nederland bibliotheken, archieven, musea en deelcollecties daarvan, geliquideerd en verkwanseld worden zonder enige vorm van publieke controle, met cultureel ongeschoolde interim-managers als beulsknechten in dienst van onverantwoordelijke bestuurders en beleidsmakers, die onvoldoende politiek gecontroleerd worden door onze volksvertegenwoordigers.

Dit is een alleerste poging om op te sommen waar het om zal gaan:

  • Pas op de plaats, geen paniekvoetbal, als her dan geen andere keuze blijft dan het ontmantelen van een instelling of het afstoten van een collectie
  • Openheid van alle stukken
  • Adviezen niet enkel door de bibliotheek- en archiefmedewerkenden, maar ook van gebruikers, want voor wie anders zijn deze instellingen bedoeld? Dit in de zin dat bij iedere mogelijke operatie de gebruikersgemeenschap rondom een bibliotheek of een collectie onderzocht wordt en geraadpleegd wordt. Niet een 'algemeen inspraakorgaan', maar een specifieke kennisoverdracht', die per project zal verschillen.
  • Geen spreekverbod voor bedreigde medewerkers van biblioteken die gereorganiseerd of opgeheven worden, hierdoor wordt hun specifieke kennis en inzicht niet meegenomen in het beleid en blijven vele creatieve voorstellen buiten het publieke zicht
  • Goede gedetailleerde profielvergelijkingen van collecties middels de landelijke catalogus (PICA systeem en Worldcat.org/OCLC), waarvoor aparte 'data-base queries' en speciale semi-automatische procedures ontwikkeld dienen te worden, gedegen rapportage als basis van goed inzicht (en niet het huidige natte vingewerk van zogenaamde 'quick scan' commissies, waarbij - op zijn best - algemeenheden onderbouwd worden door vliegensvlug gemakte statistiekjes, die geen ander doel dienen om al genomen besluiten te illustreren). Een slecht voorbeeld hiervan zijn de drie statistiekjes die de Tropen Bibliotheek op de valreep van de afgrond heeft laten produceren, zie elders op deze pagina)
  • Verbreding van het nationaal bewaarbeleid (2 exemplaren is te weinig/te gevaarlijk)
  • Ontdubbeling op professionele wijze, op basis van autopsie (in plaats van de creatie van spookcatalogi en spookplanken met 'plaats open' signaturen)
  • Preservatie/bewaren niet enkel van informatie/dragers, maar ook de kennissystemen van vorige generaties (b.v. de Oude Systematische catalogus van de UBA)
  • Uitbannen van de simplistische tweedeling van de nieuwe digitale toekomst versus de achtergebleven analoge academici (die tegenstelling is vals)
  • Beter inzicht geven in wat digitale conservering van onvoorstelbaar grote databestanden (ZetaBytes) op lange termijn inhoud en beter inzicht in het gebrek aan houdbaarheid van dit medium met de huidige stand van techniek en sociale organisatie
  • Hoogwaardige techniek voor digitaliseringsprojecten anders dan de guillotine en slachtbankmethode die nu vaak gebruikt wordtwaarbij de informatiedrager vernield wordt in het digitaliseringsproces.
Casus 001: Tropen Bibliotheek
Casus 001: 2013-12-05 Sinterklaas cadeautje van Het Rijk? Maar eerst moet het andere been er nog af!





De Volkskrant schrijft op 5 december 2013:
"De organisatie gaat in de toekomst verder zonder het Tropenmuseum, dat gaat fuseren met Museum Volkenkunde in Leiden en het Afrikamuseum in Berg en Dal. Het was al bekend dat het museum voor 2014 en 2015 eenmalig een rijksbijdrage van 11 miljoen euro krijgt. Daarnaast krijgt het museum nog eens 5,5 miljoen euro voor de exploitatie in 2016. Het nieuwe museum, met drie vestigingen, zal vanaf 2017 zelfstandig kunnen meedingen naar subsidie van het Rijk."

Het TropenInstituut heeft eerst van zichzelf een voet en een been moeten afkappen: Tropen Theater en Tropen Bibliotheek. Bestuur en academische staf van het KIT hebben in het eigen vlees gesneden en dat zal niet de eerste en enige keer zijn. Het andere been, Het Museum ,moet er ook nog af!

De Tropen Bibliotheek is voor een groot deel verkwanseld, boekendiefstal van de onderzoeks-gemeenschap in Nederland , die nu op rijkskosten verscheept worden naar Egypte, als een misplaatste vorm van ontwikkelingshulp.

Dan volgen twee verhullende zinnetjes in de krant: "Zodra de fusie rond is, zal het KIT de museale collectie en de papieren erfgoedcollectie overdragen aan het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, zodat de collecties voor het publiek behouden blijven. De boeken van de opgeheven Tropenbibliotheek worden grotendeels overgedragen aan de Egyptische bibliotheek van Alexandrië."

"Voor het publiek behouden blijven" staat er, terwijl duizenden boeken (vooral van n1 1950) die enkel bij de Tropen Bibliotheek aanwezig waren, botweg naar Egypte verscheept worden. Er is haasjerepje in deze post-1950 collectie gegrasduint door enkele bibliotheken, die ieder op zich door het heersende beleid beperkt worden in wat zij kiezen konden/mochten (de Universiteit van Leiden stelde bijvoorbeeld een limiet van 1000 meter aanwas door overname uit de Tropen Bibliotheek collectie). Geen enkel gedegen onderzoek heeft plaats gevonden naar welke van de titels bij Tropen Bibliotheek uniek zijn voor Amsterdam, of voor Nederland. Zonder zulk een overzicht is het kiezen uit een collectie niet meer dan 'krenten uit de pap vissen'. Bibliothecaire discriminatie zou een ander woord kunnen zijn. Dat wat in vaktaal 'grijze literatuur genoemd wordt (brochures, rapporten, overdrukken, eigen beheer uitgaven, niet boekachtig materiaal) materiaal dat op de lange duur nog wel het meest kwetsbaar is, blijft waarschijnlijk als weg te vegen afval achter bij deze ontmanteling.

De geprezen oplossing van de gift aan de' Bibliotheca Alexandrina' in Alexandrië, Egypte, behoort ook tot deze leugenachtige operatie. De directeur van deze onder President Mubarak van Egypte in het jaar 2002 gestichte bibliotheek, Ismail Seragaldin,die in november naar Amsterdam kwam om de overeenkomst te tekenen, is in eigen land en in eigen gelederen omstreden. Zijn eigen staf kwam verleden jaar tegen hem in opstand, niet enkel om financiële malversaties, maar ook om zijn dictatoriaal bewind, waarbij bealngrijke stafmedewerkers zoals de ... het veld moeten ruimen.
Ongebreidelde aanwas van een collectie, los van het bestaan van een onderzoeksgemeenschap, dat is hoe het beleid van deze bibliotheek heel; in het kort beschreven kan worden. Het bittere is dat een deel van de boeken die nu naar Alexandrië verscheept gaan worden, onttrokken worden aan een betsande Nederlandse onderzoeksgemeenschap. Dat deze gemeenschap klein is, zichzelf niet of nauwelijks een stem heeft weten te geven bij deze brutale overval op de Tropen Bibliotheek, doet daar niets aan af.

Op 20 november 2013 stuurden wij een (2e) bericht aan de Raad Voor Cultuur, waarin een (voorlopig) overzicht van hoe de verkwanseling van een belangrijke bibliotheek kon plaats vinden. Aan de hand van 9 documenten, die merendeels intern (gehouden) zijn, wordt het proces beschreven, waarin de Koninklijke Bibliotheek, de Koninklijke Academie va Wetenschappen, e bij het A'DAMnet aangesloten bibliotheken in Amsterdam en met name de Bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam, een kwalijke rol spelen. Dit stuk kan hier gedownload worden.


Casus 001: 2013-05-24 De provocerende openingszet van het hoofd van de bibliotheek Hans van Hartevelt



Het blijft gissen of deze in brute bewoordingen gedane mededeling over de op hand zijnde liquidatie van de Tropen Bibliotheek (met een geschiedenis van zo'n anderhalve eeuw) enkel op persoonlijke titel van de geciteerde bibliotheek-medewerker of op instigatie gebeurd is van de toen al in dienst van het KIT getreden interim-manager Derk Vermeer (begon zijn carrière bij de Shell en was onder meer directeur bij het afvalverwerkingsbedrijf Essent Milieu BV). Zeker is wel dat de leuze dat dit cultuurgoed als het niet snel weggewerkt zou worden anders in de afval of vuilcontainer zou verdwijnen, een succesvolle tactiek (bedoeld of onbedoeld) is gebleken. Iedere manager kent toch het Machiavelliaanse principe principe van iets erger voorstellen dan het uiteindelijk is. 'Shock & Awe" heet dat in het Amerikaanse militaire jargon. Door bij aanvang hard aan te vallen, lijkt de strijd onherroepelijk verloren. Alles wat daarna komt en minder is, kan als een positieve oplossing en zelfs als "redding" gepresenteerd worden. En zo geschiedde.


"In een vertrouwelijke brief aan andere bibliotheken schetst Bas Savenije, directeur van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag, de situatie van de 'voor Nederland en Europa unieke internationale collectie'. Het gaat om in totaal tien kilometer aan documenten. Alles van voor 1950 moet behouden blijven, omdat daarop een 'publieke zorgplicht' van de overheid rust. Hoe dat wordt opgelost, is aan de betrokken ministeries. De rest - negen kilometer - wordt 'afgestoten' als er niemand bereid is de collectie over te nemen. 'Gezien het feit dat de papieren collectie post-1950 geen inkomsten genereert' lijkt het perspectief daarop 'gering', staat in de brief, die is gericht aan universiteitsbibliotheken."
["Voor de boeken rest de container:; Toine Heijmans; Volkskrant vrijdag 24 mei 2013]

" Lukt het niet de collectie voor het einde van het jaar veilig te stellen, dan dreigt deze te worden 'gerecycled', zegt bibliotheekdirecteur Hans van Hartevelt. 'Ik wil niet eens weten wat dat woord betekent. "
["Voor de boeken rest de container:; Toine Heijmans; Volkskrant vrijdag 24 mei 2013]

["Voor de boeken rest de container:; Toine Heijmans; Volkskrant vrijdag 24 mei 2013]
  Nieuws-tableau/affiche van 5 juni 2013 door Tjebbe van Tijen met zijn eerste emotionele reactie op de provocerende inhoud van het artikel in de Volkskrant van 24/5/2013. Prent op groot formaat met uitgebreid commentaar staat op zijn Flickr nieuws-tableaus web site.
 
Casus 001: 2013-10-31 Egyptische actie Bibliotheca Alexandrina ... Verkwanselen gepresenteerd als redding
 


"De Bibliotheca Alexandrina in Alexandrië, 'de bakermat van de boekenbeschaving', zegt 7 kilometer aan boeken te willen overnemen. 'Een bizarre maar geweldige wending.' Op de valreep dient Egypte zich aan als redder van vrijwel de gehele overgebleven bibliotheekcollectie van het Tropeninstituut, die in de vuilcontainer dreigt te verdwijnen. De wereldvermaarde Bibliotheca Alexandrina in Alexandrië zegt 7 kilometer aan boeken en andere documenten te willen overnemen. De Egyptische bibliotheekdirecteur Ismail Serageldin, voormalig vicepresident van de Wereldbank, is in Amsterdam om de laatste onderhandelingen af te ronden en mogelijk vandaag al de overeenkomst te ondertekenen. Dat bevestigt Hans van Hartevelt, hoofd van de Tropenbibliotheek, die al maanden probeert de collectie onder te brengen en van een 'bizarre maar geweldige wending' spreekt. De Egyptenaren willen 400 duizend boeken overnemen en 20 duizend tijdschriften; zij betalen de kosten voor het inpakken en de verscheping. Serageldin wil de collectie toegankelijk houden voor onderzoek; daarom heeft hij ook interesse in gedigitaliseerde bestanden, een elektronisch archief en de websites die de collectie ontsluiten."

[Egypte redt boeken Tropeninstituut"; Toine Heijmans; de Volkskrant donderdag 31 oktober 2013 Pagina 3 (1); p.1]


" They say Serageldin turned the library into a "façade of enlightenment" whose reputation was used to "buttress a ruthlessly despotic regime" and "dupe the world… into believing that Egypt, under Mubarak, was not so bad after all". They accuse him of serious financial mismanagement, of creating an atmosphere of surveillance and suspicion, of promoting people based on their compliance and firing people without warning. "This was like a feudal castle, connected to the Mubaraks, and headed not by the Sheriff of Nottingham but by another sheriff, Ismail Serageldin," says Ahmad Reffat, a senior specialist in the manuscripts centre."



Wat bizar is aan deze wending is dat van honderduizenden boeken die overblijven nadat bibliotheken (die nog niet op de afschietlijst staan) keuzes hebben kunnen maken, er zeer velen zijn die enkel in de Tropen Bibliotheek van Amsterdam aanwezig waren. Zeker als het om de aanschaf op het gebied van niet-Europese/Amerikaanse/Russische onderwerpen gaat. Zowel de vrije Universiteit, als de Universiteit van Amsterdam hebben sinds de grote bezuinigingen op personeel, boekenbudget en beperking van opslagruimte, na het midden van de 80-er jaren, enorme steken laten vallen in het bijhouden van actuele literatuur op niet E/A/R gebieden (de Tropen Bibliotheek verzameld al heel lang veel wijder dan enkel literatuur uit en over Tropische wereldgebieden).

Middels het samenwerkingsverband van Amsterdamse bibliotheken Adamnet konden al de aangeslote universiteits, academische en andere speciale bibliotheken, waaronder ook de Tropen Bibliotheek, zien wat de anderen al hadden of aan het aanschaffen waren. De Tropen Bibliotheek blonk daarbij - vooral in de laatste decennia - uit in wat zijzelf 'complementaire aanschaf' noemde. Aanvullend op hetgehele kennisapparaat van Amsterdam en omstreken.

Die collectie unieke actuele boeken bij de Tropen Bibliotheek, die de onderzoekers - waar het uiteindelijk om gaat - steeds wisten te vinden, is een publiek beschikbare kennisbron, die nu in kisten verpakt en verscheept wordt naar een ander continent. Voor onderzoekers hier onbereikbaar!

Wat is er in godsnaam "geweldig" aan deze "bizarre wending?"

Een bibliotheek is een voedinsgbron van een onderzoeksgemeenschap en andersom, een onderzoekgemeenschap voedt een bibliotheek met nieuwe suggesties. Het lukraak inpakken en verschepen van heel veel boeken naar een ander land waar die boeken mogelijk nog niet zijn, is als het lossnijden van een collectie van een bestaande onderzoekgemeenschap en het ongevraagd parachuteren van kisten vol kennis zonder enige verder kennis van het gebied waar zij landen, laat staanen dat er sprake is van enig inzicht in de onderzoekgemeenschap ter plaatse is, wat daar daadwerkelijke behoeften en wensen zijn.

Het is niet meer dan een 'propaganda stunt' om de gemoederen van al diegenen die geen flauw idee hebben van wat wetenschappelijke bibliotheken zijn en hoe die zich verhouden tot onderzoekers, een rad voor de ogen te draaien. Dat gaat kennenlijk heel makkelijk hier in Nederland en dat is een verschrikkelijk trieste aangelegenheid.

Daar komt nog bij dat de zozeer geroemde Biblitoheca Alexandrina, het aspect propaganda-instrument


(*) waargaan van de afgelopen de oudere collectie-delen waaruit selecties zijn gemaakt zijn door enkele serieuze plaatselijke en landelijke bibliotheken (o.m. Koninklijk Instituut van Taal-Land- en Volkenkunde en Universiteits Bibliotheek Leiden; Rijksmuseum Amsterdam (de zgn. BAKA collectie-Instituut voor Zuid-Aziatische Archeologie, ooit onderdeel van de Uiversiteit van Amsterdam) zijn er ook een heel aantal kleinere selecties gemaakt door andere bibliotheken, waarbij het enige beeld dat op komt is 'het vissen van de krenten uit de pap'.


 
 
Casus 001: 2013-10-28 United States action "If in some way this has galvanized the Dutch public to take action ..."
Een groep Amerikaanse universiteitsbibliotheken is geïnteresseerd in de boekenverzameling over Zuidoost-Azië van het Tropenmuseum. Het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT), waaronder het museum en de bibliotheek vallen, willen dit deel van de 700.000 boeken redden van de papierversnipperaar, aldus Trouw. Two days later this answer comes from the contact person of that group Jeffrey Shane, South East Asia Reference Librarian of Oho University:
"My actions should not be misinterpreted as an attempt to capitalize on the misfortune that has befallen the Tropen library, but rather, an effort to prevent a library collection from being needlesly destroyed. If in some way this has galvanized the Dutch public to take action for the good of the Tropen libray, then I am pleased."
On Monday 28 Octobre I did send an (open) letter to the contact person for a group of American university libraries that had expressed their interest and will to salvage books and other materials of the Royal Tropical Institute Library (KIT) that would otherwise been "thrown away". Trouw and Het Parool two Dutch dailies carried this news item last Friday.

The letter (of 10 pages) starts in the following way:

"To: Jeffrey Shane Ohio University; Southeast Asian Reference Librarian Center for International Collections; 120B Alden Library Athens, Ohio 45701 USA

dear Jeffrey Shane

I did read last week Friday about your initiative to help saving (parts) of the collection of the Tropen Institute library in Amsterdam. (1) It will take me a few pages to describe the irresponsible and nasty ways of how both the direction of the KIT and the Ministries of Foreign Affairs and Development Policy are handling the Tropen Museum and Library (after liquidating the theatre and youth departments first). The story is not easy to understand and the news that comes out about it, is full of manipulation and twisting. I will start with quoting the conclusion of this letter here:

Your initiative from far away certainly has a more noble character than what we witness here now in the Netherlands. Still I call upon you to reconsider any bid you are making or are intending to make. First of all we want to try here in Amsterdam, in the Netherlands to salvage this library in a better way. We want it to be a non-secret, a public and open process, whereby there can be only one central figure: the community of researchers (both academic and laymen/women) now and in the future... that is what libraries are meant for.

The users of the library have never been asked, nobody speaks about them, also not in the public debate here, and library users for such specialized libraries tend not to be an organised group."

The full text & image of the letter can be downloaded here in PDF format (nb open in Acribat viewer otherwise in some browsers you see only the text version)